“Oh, dus de mensen met wie ik een afspraak heb, zijn er vandaag niet?” Hoewel ik de afspraak de dag ervoor gemaakt heb, ben ik niet erg verbaasd. Congo leert je flexibel te zijn. “Kunt u mij dan misschien wat meer vertellen over over de vredesprojecten van uw organisatie?” Ik ben in Uvira op bezoek bij een Congolese NGO. Monsieur Pascal houdt zich binnen deze organisatie voornamelijk bezig met landbouw en bebossing, maar persoonlijk is hij erg geinteresseerd in vredesopbouw. Enthousiast brandt hij los. Ik grinnik in mezelf. Pascal houdt er duidelijk van om aan het woord te zijn en dat is mij niet vreemd in Congo. Ik herinner me dat het me in het begin moeite kostte om in eindeloze woordenstromen het antwoord op mijn vraag te vinden. Af en toe vergat ik zelfs mijn eigen vraag.

Om Pascal niet eindeloos te laten praten, vuur ik in zijn schaarse adempauzes nieuwe vragen op hem af, waar hij dan opnieuw enthousiast op ingaat. Na een paar vragen heeft hij al zijn kennis over de vredesopbouwprojecten van zijn organisatie uitgeput. Dat is voor hem echter geen aanleiding om stil te vallen, in tegendeel, zijn antwoorden op mijn vragen worden steeds uitgebreider - en hebben steeds minder inhoud. Tijd om het gesprek subtiel af te kappen. Ik bedank hem ontzettend (“Je vous remercie beaucoup!”) waarop hij mij uitvoerig bedankt (“Non, c’est moi qui vous dit merci!”), en ik bedank hem weer (“Ok, merci alors!”). Zo te zien zijn we allebei tevreden. Ik met de informatie die hij me toch nog heeft kunnen geven, hij met een aandachtige luisteraar, die ook nog eens aantekeningen maakte van wat hij zei.

Monsieur Pascal helpt me een brommertje te vinden, dat me voor omgerekend 20 eurocent afzet bij mijn hotel, gelegen aan de drukke geasfalteerde hoofdweg in Uvira. Er hangen wat mensen rond op binnenplaats van het hotel. Ze drinken colaatjes en biertjes en spelen biljart. Twee van hen zijn in uniform. Het zijn militairen van de FARDC, het regeringsleger. Als ik even later zelf een colaatje ga bestellen zie ik dat er inmiddels behoorlijk wat FARDC-militairen rondlopen. Hun grote geweren hangen nonchalant over hun schouders. Blijkbaar is de FARDC ook ingecheckt, dat heb ik weer. Ze observeren me belangstellend en met mijn colaatje sluit ik me snel op in mijn kamer.

Tijd voor wat achterstallige mail. Ik kom net terug uit Baraka, en het volle programma gecombineerd met slechte internettoegang hebben ervoor gezorgd dat veel mailtjes ongeopend zijn gebleven. Nadat ik wat mailtjes heb getypt - verzenden kan nog niet, want hotels met internetverbinding zijn er niet in Uvira - klik ik op een mailtje met de titel: “Rapport van de massaverkrachtingen in Nakiele”.

Op zaterdagmiddag 11 juni 2011 kwam FARDC Kolonel Kifaru met 200 gewapende militairen aan in het dorpje Nakiele. Kolonel Kifaru eiste dat de leiders van het dorp hem een koe zouden geven, zodat hij zijn mannen te eten kon geven. De dorpsleiders weigerden, waarop Kifaru zijn militairen toestemming gaf hun voedsel dan maar met geweld te verkrijgen. Kippen, eenden, geiten en schapen werden in beslag genomen door de gewapende mannen.De verstoorde veiligheidssituatie en de bedreigingen van de militairen leidde ertoe dat veel jongeren en mannen op de vlucht sloegen naar de omringende bossen en naburige dorpen. Vrouwen, jonge meisjes, kinderen en ouderen werden aan hun lot overgelaten.

Ik weet wat er nu gaat komen. Het is niet de eerste keer dat ik een dergelijk rapport lees. Maar er trekt een koude rilling door me heen als ik lees:

In de nacht van 11 op 12 juni 2011 hebben de gewapende mannen zich vergrepen aan 112 jonge meisjes en vrouwen en vijf mannen, ze hebben hen op brute wijze verkracht. De slachtoffers wensen anoniem te blijven.

Aan het einde van het rapport volgt een lijst met aanbevelingen. Een daarvan is dat de FARDC kolonel en zijn manschappen vervolgd moeten worden. Vanzelfsprekend? Niet in Congo.

Nakiele is een dorpje op slechts 45 km afstand van Mboko, dat zich anderhalf uur rijden vanaf Baraka bevindt. In Mboko voert de Congolese NGO waar ik die ochtend was een vredesopbouwproject uit. Invloedrijke personen in het dorp worden bewust gemaakt van hun rol in stammenconflicten, landconflicten en conflicten met betrekking tot gender. Dergelijke projecten zijn van groot belang voor de vrede en stabiliteit in een dorp.

De volgende ochtend reis ik door naar Bukavu. Op een nuchtere maag, want ik voel er weinig voor mijn ontbijt te nuttigen aan dezelfde tafel als de militairen met hun wapens. In Bukavu zal ik alsnog afspreken met één van de personen die ik de dag ervoor niet op zijn kantoor vond. Ik hoop van harte dat ik mogelijkheden vind voor ZOA om samen met hen een projectvoorstel voor vredesopbouw te gaan ontwikkelen. Congo heeft die vrede zo ontzettend hard nodig...